Doktor habilitowany Marek Rudnicki, profesor chirurgii, przeszedł wiele szczebli akademickiej kariery w kraju. Już, jako doświadczony chirurg rozpoczął swoją błyskawiczną drogę w Stanach Zjednoczonych, od człowieka z dalekiej Polski, po członkostwo najwyższych gremiów medycznych w USA. . Jako lekarz dostrzega przez całe swoje życie problemy środowisk, w których pracuje. Stale aktywny w pracy dla innych, współzałożyciel „Solidarności” służby zdrowia w 1980 roku. Był jednym z tych, którzy nieśli pomoc górnikom Kopalni Wujek. W stanie wojennym pomagał uwięzionym i ich rodzinom.

Szykanowany przez Służbę Bezpieczeństwa, zaakceptował w 1987 roku ofertę pracy w University of Cincinnati w Stanach Zjednoczonych. Po trzech latach powrócił do kraju, ale nie oparł się ponownemu zaproszeniu ze Szpitala afiliowanego do Columbia University w Nowym Jorku. W 1999 roku przeniósł się do Chicago. Chociaż główną domeną jego działalności jest chirurgia laparoskopowa i małoinwazyjna, przed kilkoma laty zainicjował Polsko-Amerykański Program Walki z Rakiem Piersi. Założył Amber Coalition dla upowszechnienia mammografii w polonijnym środowisku. Jest autorem wielu prac naukowych, podręczników chirurgii, wykładów w różnych krajach świata. Doktor Rudnicki to człowiek, który osiągnął szczyty – nie tylko zawodowe, ale również i te himalajskie – był lekarzem wypraw z udziałem najwybitniejszych polskich himalaistów i sam wchodził na szczyty. „Mierz wysoko – i nie poddawaj się. Szczyty są dla ludzi i każdy może osiągnąć, wydawałoby się, daleki z pozoru cel” - ta dewiza jego życia znajduje odzwierciedlenie w wielu działaniach tego wybitnego doktora.
Profesor dr Marek Rudnicki w 2008 został wybrany w USA - MEŻCZYZNĄ ROKU, a retransmisja z gali nadania mu tego tytułu była pokazywana przez największą telewizję w USA a także główne stacje telewizyjne w Polsce. Działalność dr Marka Rudnickiego na rzecz Polski i Polaków została uhonorowana także poprzez nadanie temu doskonałemu specjaliście Platynowego Lauru AMBASADORA SPRAW POLSKICH. Prymas Jerzy Glemp udekorował go Złotym Medalem ZASŁUŻONEGO dla KOŚCIOŁA i NARODU.

Wczesna diagnoza ratuje życie

Rak piersi u kobiet występuje niezwykle często. Przebieg samej choroby jest różny i odmienny u każdej pacjentki. Leczenie we wczesnym okresie choroby jest w obecnych czasach skuteczne i prowadzi zwykle do zupełnego ustąpienia jakichkolwiek objawów. Terapia zaawansowanej choroby jest obciążona dużym ryzykiem nawrotu i przerzutów choroby do innych narządów.

W 2002 roku Profesor Marek Rudnicki zapoczątkował w Chicago Polish American Breast Cancer Awareness Program. Założona w celu promowania Programu Amber Coalition – Bursztynowa Koalicja jednoczy środowisko medyczne oraz różne organizacje wokół tematu zdrowia. Celem Koalicji jest przede wszystkim poprawa wiedzy o raku piersi w polonijnym środowisku, o możliwościach wczesnej diagnozy oraz uświadomienie o zagrożeniach, jakie niesie ze sobą późne rozpoznanie tego nowotworu. Niezwykle ważnym elementem programu jest informacja o dostępności badań mammograficznych, jak również wykonywanie bezpłatnych badań lekarskich i mammograficznych, oferowanych przez zespół kierowany przez dr Rudnickiego oraz współpracujące ośrodki radiologiczne.

Z dr hab. Markiem Rudnickim, Profesorem Chirurgii University of Illinois, rozmawia Anna Barauskas-Makowska

Co stanowi najważniejszy element propagowanego przez Pana programu - Polish American Breast Cancer Awareness Program.?

Modus Vivendi naszego programu to poprawa wiedzy o schorzeniach piersi; sprawienie, aby temat raka piersi przestał być pewnego rodzaju tabu, które jest powszechne również w innych środowiskach i kulturach. Niewielka oferta badań, czy też mammografii, za które pacjentki nie muszą płacić to jest jedynie pewien dodatek do misji edukacyjnej. Ani ja, ani nikt inny w tym kraju, nie jest w stanie zagwarantować wszystkim kobietom niezbędnych badań bezpłatnie. Do wszystkich, jednak, staramy się dotrzeć z informacją, że badanie piersi oraz mammografia to niezbędne elementy życia kobiety egzystującej w początkach XXI wieku.

Jaką drogą docieracie Państwo z informacjami do Polek mieszkających w Chicago?

Poprzez informacje w magazynach tygodniowych, gazetach, telewizji oraz audycjach radiowych staramy się przypominać o potrzebie badania piersi, potrzebie wykonywania mammografii, potrzebie wizyty u lekarza. Informacje i nasze broszury rozprowadzamy również poprzez gabinety lekarskie, kościoły, niektóre sklepy, biura podróży. Październik - Breast Cancer Awareness Month oraz Miesiąc Dziedzictwa Narodowego to naturalny termin naszej zwiększonej aktywności. O konieczności badań przypominamy jednak poprzez media również w innym czasie. W październiku organizujemy konferencje edukacyjne, tzw. Breast Forum, w których corocznie uczestniczy kilkaset osób z naszego środowiska. Konferencje są przeznaczone dla wszystkich – niezależnie od ubezpieczenia, wieku, płci, etc. Breast Forum to również spotkanie wszystkich tych, którym leży na sercu dobro naszych żon, matek, sióstr, córek – aby wspólnie budować koalicję pacjentów, lekarzy, biznesów, mass mediów, mającą na celu zdrowie nas wszystkich.

Rozmawiamy o Polish American Breast Cancer Program, o jego idei. Czy mógłby nam Pan przypomnieć także genezę tego, jakże ważnego dla nas kobiet i dla całej Polonii, przedsięwzięcia?

Zderzyłem się z sytuacjami, że musiałem tłumaczyć amerykańskim studentom i lekarzom, dlaczego kobieta polskiego pochodzenia, mieszkająca w Chicago, zwlekała tak długo z decyzją pójścia do lekarza, aż guz w jej piersi osiągnął rozmiary kilku centymetrów. Dlaczego nie zrobiła mammografii? Czy moje miejsce, jako lekarza jest takie, że będę tylko operował te pięciocentymetrowe guzy, czy też raczej powinienem wykorzystać możliwości współczesnej medycyny i edukować odpowiednio moich rodaków, aby leczyć guzy jednocentymetrowe lub też jedynie grupę zmienionych nowotworowo komórek. Uważam, że lekarze są i winni być liderami w niektórych aspektach naszego życia. Zdecydowałem, zatem, stworzyć program dedykowany całemu środowisku. Program, który będzie posiadał wiele aspektów: edukacja, badanie, możliwość integracji różnych specjalistów, prowadzenie badań naukowych. Program otwiera się również do młodych ludzi, naszych dzieci, studentów, aby poprzez pracę w ramach programu mogli być bliżej medycyny i potencjalnie wybrać dalszy kierunek studiów i zawód.

Znane są organizacje o krajowym zasięgu takie, jak Komen Foundation, Breast Cancer Network of Strength czy lokalne Zdrowie Plus prowadzone przez Panią Małgorzatę Kiesz. Mają one nieco inny charakter. Myślę, że każdy program jest potrzebny, każdy wypełnia pewną lukę – i jeśli będziemy działać wspólnie, to nam wszystkim będzie się lepiej i dłużej żyło.

Sympozja edukacyjne są organizowane już od kilku lat. Czy na dzień dzisiejszy widzi Pan wyniki prowadzonych akcji, czy faktycznie Polki w Chicago są obecnie bardziej uświadomione w kwestiach profilaktyki przeciwrakowej i czy więcej z nich zgłasza się na badania kontrolne do lekarza?

Dwa lata temu przeprowadziliśmy pierwsze badania dotyczące czynników wpływających na decyzje wykonania mammografii w polonijnym środowisku w Chicago. Doktor Marek Zawadzki, który był tutaj na kilkumiesięcznym stypendium, fundowanym przez Związek Lekarzy Polskich w Chicago, przedstawił je podczas Zjazdu Chirurgów Polskich. Przy pomocy studentów wolontariuszy dotarliśmy do prawie trzech tysięcy rodzin chicagowskich. Okazało się, że jedynie 27% kobiet polskiego pochodzenia w wieku 40-70 lat miało robioną mammografię w ciągu ostatniego roku, a 50% w ciągu ostatnich dwóch lat. Podobne badania wśród Amerykanek wykazują 78% tzw. mammography rate. Te dane wskazują, jak wiele pracy jest przed nami wszystkimi. Dołożę wszelkich starań, aby poprawić te wskaźniki i aby kobiety polskiego pochodzenia nie obawiały się mammografii i wykonywały ją zgodnie z zaleceniami zarówno amerykańskich, jak i polskich towarzystw medycznych. Zmiana pewnych kulturowych uwarunkowań, z którymi przychodzimy do życia w innej cywilizacji, wymaga czasu. Mam nadzieję, że poprzez nasz program, czas ten będzie skrócony. W Polsce zachorowalność na raka piersi jest trzykrotnie niższa niż w USA, ale po przyjeździe do Stanów nasze imigrantki chorują już tak, jak ich sąsiadki – Amerykanki.

Tak, jak Pan powiedział, Polki w Stanach Zjednoczonych trzykrotnie częściej zapadają na raka piersi niż nasze rodaczki za oceanem. Mówi się jednak o tym, że na 10 kobiet z rakiem piersi w USA – tylko dwie umierają, podczas gdy w Polsce te proporcje wyglądają znacznie gorzej. Dlaczego?

Przede wszystkim to późna diagnoza. Zmiana w piersi, która ma jeden centymetr lub jest wręcz widoczna jedynie na mammografii w postaci niewielkich punkcików – mikrozwapnień - daje zdecydowanie dłuższe przeżycie po odpowiednim leczeniu, aniżeli pięciocentymetrowy guz z przerzutami. Drugim czynnikiem jest realizacja i skuteczność samego leczenia, w którym operacja jest tylko jednym z elementów skutecznej terapii. Pacjentka z raz zdiagnozowanym nowotworem nie powinna „wypaść” z systemu leczenia. Postęp w leczeniu winien być monitorowany przez stałe badania kontrolne, częste wizyty i ewentualnie kolejne etapy leczenia, jeśli tego wymaga sytuacja. Absolutnie nie należy się poddawać. Kobieta z rakiem piersi jest takim samym pacjentem, jak każdy z nas, chory na zapalenie ucha, astmę, czy też cukrzycę.

Powiedzmy jeszcze o osobach, które są szczególnie narażone na zachorowanie na raka piersi. Jakie czynniki mogą wpłynąć na wzrost ryzyka?

Wiek to najbardziej istotny czynnik ryzyka – im kobieta jest starsza, tym ma więcej szans na zachorowanie na raka piersi. Drugim ważnym czynnikiem ryzyka jest występowanie raka piersi u najbliższej rodziny – mama, siostra, babcia, szczególnie, jeśli ten rak występuje przed 50 rokiem życia. Wczesne dojrzewanie, późna menopauza, późne macierzyństwo to inne czynniki, które zwiększają ryzyko pojawienia się raka piersi. Trzeba jednak pamiętać, że prawie u 80% chorych nie stwierdza się żadnych czynników ryzyka. Oznacza to, że nie jesteśmy w stanie powiedzieć (jak np. palaczom o raku płuc), że poprzez odpowiednie postępowanie można się zabezpieczyć przed rakiem piersi. Badania dotyczące diety, sportu, alkoholu nie są jednoznaczne. Warto jednakże mieć wcześnie dziecko, karmić je piersią, uprawiać sporty, „trzymać linię”, unikać nadmiernej ilości alkoholu.

Ważnym segmentem polonijnego forum, dotyczącego zapobieganiu rakowi piersi, jak do tej pory była część edukacyjna, czyli wystąpienia różnych lekarzy specjalistów. Do grona prelegentów zaprosił Pan także osoby duchowne.

Księża, będący naszymi gośćmi, mówili podczas konferencji o duchowych aspektach troski o zdrowie. Kościół nawołuje wręcz do tego, by dbać o siebie – nie tylko w sensie duchowym. Od kilku lat organizujemy specjalne msze święte w Bazylice pod wezwaniem Św. Jacka w intencji wszystkich, którzy zatroskani są stanem zdrowia. Dzięki wieloletniemu wsparciu przez proboszcza, księdza Michała Osucha, występom chóru pod znakomitym przewodnictwem znanego tenora Józefa Homika, tysiące wiernych mają okazję do chwili zadumy i modlitwy w intencji wszystkich, którzy na swojej drodze życiowej zetknęli się z rakiem piersi. Nasze doroczne konferencje to również forum wymiany doświadczeń oraz wątpliwości z różnych dziedzin medycyny, zajmujących się leczeniem raka piersi. Wśród wielu znakomitych lekarzy uczestniczących przez wiele lat w Breast Forum są profesor Ewa Radwańska - ginekolog endokrynolog, dr Grzegorz Turowski - chirurg plastyk, dr Bożena Witek – onkolog, dr Bronisław Orawiec – kardiolog. To lekarze, których renoma i doświadczenie są znane szeroko nie tylko w środowisku polonijnym Chicago. Podczas Forum gościmy również przedstawicieli organizacji popierających akcję, m.in.: Konsulat Generalny RP w Chicago, Kongres Polonii Amerykańskiej, Departament Zdrowia Stanu Illinois, American Cancer Society, Komen Foundation, Breast Cancer Network of Strength. Lista jest długa. Obejmuje również wielu młodych ludzi, którzy zaczynali z nami przed laty, jako studenci wolontariusze, a dziś są lekarzami pomagającymi w badaniach. To oni są naszą wielką chlubą. Ale tak naprawdę to my wszyscy jesteśmy włączeni w to dzieło, tworząc razem Bursztynową Koalicję. Koalicja to my wszyscy, od tych, którym potrzeba pomoc, do tych, którzy taką pomoc mogą w najróżniejszej formie oferować.

Na zakończenie rozmowy może warto byłoby pokusić się o apel do naszych rodaczek w Chicago.

Drogie Panie! Drogie Mamy i Babcie, Córki i Siostry! Badajcie regularnie swoje piersi! Odwiedzajcie lekarza przynajmniej raz do roku, a od 40 roku życia pamiętajcie o corocznej mammografii. Nawet, jeśli coś znajdziecie w swoich piersiach podczas regularnego, comiesięcznego badania – to nie jest powód do trwogi. Zdecydowana większość guzków lub zgrubień to nieszkodliwe cysty lub zwłóknienia. Ale ta wiedza nie powinna uśpić Waszej czujności. Proszę zgłosić się do lekarza. Tylko specjalista stwierdzi, czy można spać spokojnie, czy należy podjąć leczenie.

Wszystkich zainteresowanych programem Polish American Breast Cancer Awareness Program odsyłamy do bezpłatnej infolinii: 1 888 AMBER 88 oraz www.ambercoalition.org. Tam uzyskacie Państwo więcej informacji na temat spotkań i konferencji związanych z walką z rakiem piersi. Tegoroczne Breast Forum odbędzie się w dniach: 25 października (niedziela) o godz. 2po południu w Domu Podhalan w Chicago i 7 listopada (sobota) o godz. 10 rano w Illinois Masonic Medical Center.

Zdjęcie u góry: Cztery Miss i zalozyciel Bursztynowej Koalicji podczas Parady -Agnieszka Ptasznik, b. Miss Polonii, Agnieszka Zakreta, b. Miss Illinois, Prof. Rudnicki, Victoria Waligora, b. Vice Miss Polonii, Dr. Jozia Dlugopolska Gach, b. Miss Podhala